Stel: een algoritme beslist mee over wie u aanwerft, promoveert of ontslaat. Weet u wat er gebeurt als dat algoritme een fout maakt? Sinds 2 augustus 2026 is dat geen theoretische vraag meer. Sinds die datum zijn de belangrijkste verplichtingen van de Europese AI-verordening effectief in werking getreden.
Met deze wetgeving wil Europa artificiële intelligentie veilig, betrouwbaar en eerlijk maken, met respect voor de rechten van werknemers en consumenten, zonder innovatie in de weg te staan. Voor Belgische ondernemers betekent dit vooral één ding: vrijblijvend experimenteren met AI kan niet langer. Elke AI-toepassing op de werkvloer brengt voortaan concrete juridische verplichtingen én risico's met zich mee.
***
2. Bent u "aanbieder" of "exploitant"?
De AI-verordening kijkt eerst naar welke rol uw onderneming speelt. Van die rol hangt af welke regels precies voor u gelden:
Aanbieder: u ontwikkelt zelf een AI-systeem, of laat er een ontwikkelen, en brengt dit onder uw eigen naam op de markt. Als aanbieder krijgt u de zwaarste verplichtingen.
Exploitant: u gebruikt een AI-systeem dat door een andere partij is ontwikkeld, binnen uw eigen bedrijfsvoering. De meeste Belgische KMO's vallen in deze categorie: denk aan een extern AI-tool voor uw HR-dienst of klantenservice. Ook als exploitant draagt uw onderneming sinds deze verordening een echte juridische verantwoordelijkheid.
***
3. Wat mag wel, en wat moet aan regels voldoen?
De wetgever verdeelt AI-systemen in risicoklassen. Voor ondernemers zijn vooral twee klassen relevant. Er bestaat daarnaast ook een categorie van verboden AI-praktijken - systemen die mensen manipuleren, uitbuiten of sociaal controleren - maar in deze post focussen we op AI die te goeder trouw wordt ingezet.
A. Hoog risico: strenge regels sinds 2 augustus 2026
Dit is de belangrijkste categorie voor bedrijven. Gebruikt u software die cv's automatisch filtert, of die de prestaties van uw personeel beoordeelt? Dan gaat het om een hoog-risicosysteem, bijvoorbeeld bij rekrutering, selectie, promotie of evaluatie van medewerkers.
Gebruikt uw onderneming zo'n systeem (als exploitant)? Dan bent u sinds 2 augustus 2026 verplicht om:
altijd menselijk toezicht te voorzien - een beslissing mag nooit volledig door AI alleen worden genomen;
logbestanden bij te houden, zodat achteraf nagegaan kan worden hoe een beslissing tot stand kwam;
de instructies van de leverancier/aanbieder strikt te volgen en de gegevens die u invoert te controleren op fouten.
B. Beperkt risico: transparantie sinds 2 augustus 2026
Werkt uw onderneming met een chatbot (bijvoorbeeld om advies te geven), of laat u automatisch teksten of afbeeldingen genereren voor uw marketing? Dan geldt sinds 2 augustus 2026 een duidelijke informatieplicht: u moet klanten en websitebezoekers helder laten weten dat zij met een AI-systeem communiceren, of dat de content door AI is gemaakt.
***
4. AI-geletterdheid: een verplichting voor elke werkgever
Een bepaling die vaak over het hoofd wordt gezien, is artikel 4 van de AI-verordening. Dit artikel verplicht elke aanbieder en exploitant om ervoor te zorgen dat hun personeel voldoende "AI-geletterd" is.
Concreet: als werkgever moet u ervoor zorgen dat medewerkers die met AI-tools werken, over voldoende kennis en vaardigheden beschikken om die tools veilig, ethisch en volgens de regels te gebruiken. Dat vraagt om gerichte interne opleiding en duidelijke interne richtlijnen.
***
5. De link met GDPR: ook de Gegevensbeschermingsautoriteit kijkt mee
De Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) volgt de ontwikkelingen rond AI op de voet. In haar recente Advies nr. 75/2026 waarschuwt de GBA dat het gebruik van AI-systemen — bijvoorbeeld voor geautomatiseerde selecties — rechtstreeks raakt aan de GDPR.
De GBA verwijst in dat advies uitdrukkelijk naar de AI-verordening en stelt dat deze moet worden nageleefd zodra een AI-systeem persoonsgegevens verwerkt. Concreet moeten dan de belangrijkste waarborgen uit de verordening gerespecteerd worden. Dat betekent onder meer dat:
een beslissing nooit uitsluitend door AI mag worden genomen;
een mens die beslissing altijd moet kunnen beoordelen;
de betrokkene zijn standpunt moet kunnen geven; en
de betrokkene de beslissing moet kunnen aanvechten.
Kortom: wie de AI-verordening naleeft, zet ook een stap in de richting van GDPR-conformiteit. Verwacht u er dan ook aan dat de GBA in de toekomst, naast de GDPR, steeds vaker ook aan de AI-verordening zal toetsen.
***
6. De sancties: waarom u dit niet mag negeren
De boetes voor het niet naleven van de AI-verordening zijn niet mals — in sommige gevallen zelfs hoger dan de GDPR-boetes:
Verboden AI-toepassingen: boetes tot 35 miljoen euro, of 7% van de wereldwijde jaaromzet van het voorgaande boekjaar.
Niet-naleving bij hoog-risico AI: boetes tot 15 miljoen euro, of 3% van de wereldwijde jaaromzet van het voorgaande boekjaar.
Voor KMO's geldt gelukkig het laagste van de twee bedragen als maximum. Maar ook dan kan de impact van een boete de toekomst van uw onderneming ernstig in gevaar brengen.
***
Hoe bereidt u uw onderneming concreet voor?
De deadline van 2 augustus 2026 ligt inmiddels achter ons: wie nog niet in orde is, wacht best niet langer. Wij raden elke onderneming aan om alsnog onmiddellijk de volgende stappen te zetten:
AI-audit: breng in kaart welke software en tools binnen uw onderneming AI-componenten bevatten.
Risicoclassificatie: bepaal of uw systemen onder hoog risico (zoals HR-tools) of beperkt risico (zoals chatbots) vallen.
AI-beleid en opleiding: stel een intern AI-beleid op voor uw personeel en voorzie een basisopleiding, zodat u ook voldoet aan de verplichte AI-geletterdheid.
Hulp nodig bij uw AI-compliance? Ons kantoor begeleidt u graag bij het uitvoeren van een AI-risicoanalyse, het opstellen van een juridisch sluitend AI-beleid en het screenen van uw contracten met softwareleveranciers. Neem vandaag nog vrijblijvend contact met ons op en maak uw onderneming klaar voor de toekomst.
Lijnrecht Law Firm staat met een uitgebreid en gespecialiseerd team van advocaten klaar om al uw vragen te beantwoorden.
***
info@lijnrecht.be | www.lijnrecht.be | 012/26.22.22
Svan Mechels Guy Schiepers
Advocaat Advocaat-vennoot