Wie in Vlaanderen een enige eigen woning koopt, betaalt sinds 1 januari 2025 slechts 2% registratiebelasting in plaats van het standaardtarief van 12%. Een aanzienlijk voordeel: bij een woning van € 300.000,00 bespaart u maar liefst € 30.000,00. Maar opgelet: voor verkoopovereenkomsten (compromissen) die worden afgesloten vanaf 1 januari 2026 heeft de Vlaamse decreetgever de spelregels aangescherpt. De verstrenging raakt drie belangrijke punten.
1. De basisvoorwaarden: wat blijft gelden?
Vooraleer in te gaan op wat er verandert, frissen wij de bestaande basisvoorwaarden even op. Om aanspraak te maken op het verlaagd tarief van 2%, moet u aan alle volgende voorwaarden voldoen:
U bent een natuurlijke persoon (geen vennootschap, vzw of andere rechtspersoon).
Het betreft uw enige woning: u bezit geen andere woning of bouwgrond, tenzij u die binnen twee jaar na de aankoop verkoopt.
Het betreft uw eigen woning: u vestigt er binnen drie jaar uw domicilie (hoofdverblijfplaats).
Het gaat om een bestaande, bewoonbare woning (geen bouwgrond, geen vernielde woning).
De aankoop gebeurt onder bezwarende titel (u betaalt er een prijs voor).
Voldoet u niet aan deze voorwaarden, dan betaalt u het standaardtarief van 12%.
*
2. Verstrenging 1: niet alleen domiciliëren, maar ook effectief blijven wonen
De oude regel
Tot 2026 volstond het om u binnen drie jaar na de aankoop te domiciliëren in de woning. Hoe lang u er effectief bleef wonen, speelde geen rol. In de praktijk gaf dit ruimte voor creatieve constructies: een korte inschrijving, een snelle verhuis nadien, en het fiscale voordeel was binnen.
De nieuwe regel
Vanaf 2026 moet u zich niet alleen binnen drie jaar domiciliëren, maar moet u er vervolgens ook minstens één jaar ononderbroken gedomicilieerd blijven. Deze voorwaarde moet door elke koper afzonderlijk worden nageleefd. Het doel is duidelijk: de decreetgever wil oneigenlijk gebruik tegengaan en het verlaagd tarief voorbehouden voor wie de woning daadwerkelijk als hoofdverblijfplaats gebruikt.
Beperkte tolerantie bij relatiebreuk
Er wordt wel voorzien in een beperkte tolerantie: bij een relatiebreuk binnen dat eerste jaar volstaat het dat één van de partners in de woning ingeschreven blijft.
Wat als u niet voldoet?
Voldoet u niet aan de domicilievoorwaarde, dan verliest u het gunsttarief. Er zijn dan aanvullende rechten verschuldigd (het verschil tussen 12% en 2%), vermeerderd met een belastingverhoging van 20% op die aanvullende rechten. Bij een woning van € 300.000,00 betekent dit:
Bijbetaling: € 30.000,00
Belastingverhoging: € 6.000,00
Totaal: € 36.000,00
*
3. Verstrenging 2: enkel nog volle eigendom en geen gesplitste aankopen meer
De oude regel
Tot 2026 was het perfect mogelijk dat in eenzelfde akte de ene koper de blote eigendom verwierf en de andere het vruchtgebruik. Zolang de volledige volle eigendom samen en gelijktijdig werd verkregen, kon elke koper die aan de voorwaarden voldeed het verlaagd tarief genieten op zijn of haar deel. Dit werd veelvuldig gebruikt als successieplanningsinstrument: ouders schonken een som geld aan hun kinderen om de blote eigendom te verwerven, terwijl de ouders zelf het vruchtgebruik kochten. Of omgekeerd: een ouder die met hulp van de kinderen een nieuwe woning financierde via een gesplitste aankoop.
De nieuwe regel
Vanaf 2026 moet de woning in volle eigendom worden aangekocht om recht te hebben op het 2%-tarief. Gesplitste aankopen komen niet langer in aanmerking.
*
4. Verstrenging 3: enkel natuurlijke personen en geen gemengde aankopen met een vennootschap
De oude regel
Tot 2026 konden ook gemengde aankopen waarbij een particulier samen met een vennootschap een woning kocht deels genieten van het 2%-tarief. De natuurlijke persoon kon voor zijn of haar aandeel het verlaagd tarief inroepen.
De nieuwe regel
Vanaf 2026 is dit volledig uitgesloten. Een aankoop waarbij een vennootschap mede-eigenaar wordt, valt integraal onder het standaardtarief van 12%.
*
5. Teruggave: Wat als u te veel hebt betaald?
Wist u dat u het verlaagd tarief ook achteraf kunt inroepen? In twee situaties kunt u een teruggave verkrijgen:
Situatie 1: vergeten vermeldingen in de akte
Had u onmiddellijk aanspraak kunnen maken op het 2%-tarief, maar werd dit niet ingeroepen in de akte (waardoor u 12% betaalde)? Dan kunt u het verlaagd tarief alsnog achteraf aanvragen, zonder dat daar een bijzondere reden voor nodig is.
Situatie 2: verhinderend onroerend bezit
Bezat u op het moment van aankoop nog een andere woning of bouwgrond? Dan kunt u tóch het 2%-tarief genieten, op voorwaarde dat u zich in de akte verbindt om dat verhinderend goed binnen twee jaar te vervreemden.
Procedure
De teruggave vraagt u aan via een verklaring aan de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel), binnen een termijn van vijf jaar vanaf 1 januari van het jaar waarin het verkooprecht opeisbaar werd. Het terug te vorderen bedrag is het verschil tussen het geheven tarief (12%) en het verlaagd tarief (2%).
*
6. Wederverkoop binnen twee jaar: gedeeltelijke recuperatie
Koopt u een woning aan 12% en verkoopt u die binnen twee jaar door? Dan kunt u drie vijfde van de betaalde registratiebelasting terugvorderen. Dit geldt ook wanneer u eerst aan het verlaagd tarief van 2% hebt gekocht: in dat geval moeten eerst aanvullende rechten worden bijbetaald tot 12%, waarna de teruggave van 3/5de wordt berekend op dat hogere bedrag.
*
7. Aandachtspunten die vaak over het hoofd worden gezien
1. Bouwgronden vallen niet onder het 2%-tarief. Koopt u een bouwgrond om er een woning op te bouwen, dan betaalt u steeds 12% registratiebelasting op de grond (en 21% btw op de bouwwerken).
2. Nieuwbouw op plan (sleutel-op-de-deur): bij aankoop van een nieuwbouwwoning betaalt u btw in plaats van registratierechten. Het 2%-tarief is hier niet van toepassing, er geldt eventueel een verlaagd btw-tarief van 6% bij sloop-en-heropbouw.
3. Twee-verdieners die elk al een woning bezitten: als u samen koopt en één van de partners bezit nog een andere woning die niet tijdig wordt verkocht, dan riskeert die partner het verlaagd tarief te verliezen op zijn of haar aandeel. Elke koper wordt immers afzonderlijk beoordeeld. Stem de timing van verkoop en aankoop dus goed op elkaar af.
4. Verblijf in het buitenland: moet u om professionele redenen tijdelijk naar het buitenland (bv. expats), dan kan de verplichting om één jaar ononderbroken gedomicilieerd te blijven problematisch worden. Informeer u vooraf over de mogelijkheden en risico's.
***
Heb je vragen, zit je in een gelijkaardige situatie of wens je onze expertise? Neem contact op met ons kantoor en wij helpen jou graag verder!
info@lijnrecht.be | www.lijnrecht.be | 012/26.22.22
Ine Pallen Guy Schiepers
Advocaat Advocaat-vennoot