Algemene voorwaarden: bijna elke onderneming heeft ze, maar weinig ondernemers lezen ze nog eens na nadat ze ooit werden opgesteld. Nochtans zijn het net die kleine lettertjes die het verschil maken wanneer er iets misloopt. Alles begint echter bij één vraag: contracteert u met een onderneming (B2B) of met een consument (B2C)? Het antwoord bepaalt welke regels gelden, hoe uw voorwaarden bindend worden en wat u mag aanrekenen wanneer uw klant niet betaalt.
B2C: een consument vraagt een expliciet akkoord
Is uw klant een consument, dan spreken we van een B2C-relatie. Een consument is een natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden buiten zijn beroeps- of bedrijfsactiviteit.
In een B2C-relatie staat u pas echt sterk wanneer uw klant uitdrukkelijk met uw algemene voorwaarden heeft ingestemd: door een offerte of overeenkomst te ondertekenen, of door uw voorwaarden per mail te bevestigen. Een vermelding onderaan een factuur of een link op uw website biedt veel minder zekerheid. Zorg er dus voor dat u dat akkoord zwart op wit hebt, nog vóór de opdracht start.
Werkt u met consumenten, dan legt het Wetboek van economisch recht bijkomende regels op. Zo mag u bij een onbetaalde factuur niet zomaar kosten aanrekenen of een invorderingsprocedure opstarten. Boek XIX legt een vast stappenplan op: u stuurt eerst een gratis herinnering en geeft de consument minstens 14 kalenderdagen om te betalen. Pas daarna mag u interesten en een forfaitaire schadevergoeding aanrekenen, en dan nog alleen binnen de wettelijke maxima en als uw algemene voorwaarden daarin voorzien.
Eén set voorwaarden voor al uw klanten is dus geen goed idee. Voorzie aparte voorwaarden voor uw B2B- en uw B2C-klanten.
B2B: een handelstransactie tussen ondernemingen
Van een B2B-relatie is sprake wanneer er een handelstransactie is: u en uw klant handelen allebei als onderneming, en de transactie leidt tot de levering van goederen of diensten tegen betaling. Bepalend is dat uw klant koopt voor zijn beroeps- of bedrijfsactiviteit. Tussen ondernemingen kunnen uw algemene voorwaarden al deel uitmaken van de handelstransactie zelf, bijvoorbeeld via een duidelijke verwijzing in uw offerte of orderbevestiging die uw klant vooraf kon lezen.
B2B: uw voorwaarden of die van uw klant?
U stuurt een offerte naar een zakelijke klant. Onderaan staat netjes: “Op deze offerte zijn onze algemene voorwaarden van toepassing.” Uw klant bevestigt de bestelling, maar op zijn bestelbon staat óók een verwijzing naar algemene voorwaarden. Zijn eigen voorwaarden, uiteraard. Uw verkoopvoorwaarden beperken uw aansprakelijkheid bijvoorbeeld tot het factuurbedrag, terwijl zijn aankoopvoorwaarden bepalen dat de leverancier alle schade vergoedt. Of u voorziet een betalingstermijn van 30 dagen, terwijl uw klant uitgaat van 60 dagen.
De knock-out rule: wie eerst komt, wint niet altijd
Het Belgisch recht kiest niet zomaar de voorwaarden van één partij. Verwijst uw aanbod naar uw algemene voorwaarden en de aanvaarding van uw klant naar de zijne, dan komt de overeenkomst in principe gewoon tot stand. Beide sets voorwaarden gelden, maar de bepalingen die elkaar tegenspreken, vallen weg. Dat noemen we de knock-out rule.
Stel: uw voorwaarden beperken uw aansprakelijkheid tot € 10.000, die van uw klant maken u onbeperkt aansprakelijk. De clausules botsen en schakelen elkaar uit. Het resultaat is dus niet automatisch € 10.000, maar evenmin automatisch onbeperkte aansprakelijkheid volgens de voorwaarden van uw klant. Voor wat overblijft, valt u terug op de gewone regels van het gemeen recht. En precies daar zit het risico: u hebt misschien veel tijd gestoken in goede algemene voorwaarden, maar net de clausule waarop u rekent wanneer het misloopt, heeft niet noodzakelijk het laatste woord.
Een standaardzin als “De algemene voorwaarden van de klant zijn uitgesloten” lost dat niet zomaar op: die zin staat zelf in uw eigen kleine lettertjes. Wilt u absoluut niet contracteren onder de voorwaarden van uw klant? Maak dat dan vooraf duidelijk en uitdrukkelijk kenbaar, en laat uw klant daar expliciet mee akkoord gaan, per mail of via ondertekening.
Leg de spelregels vooraf vast
Algemene voorwaarden zijn niet alleen juridische kleine lettertjes. Ze bepalen vooraf wat er gebeurt wanneer uw klant zijn afspraken niet nakomt. Denk bijvoorbeeld aan:
wanneer uw factuur betaald moet zijn;
welke gevolgen een laattijdige betaling heeft;
welke verwijlinteresten verschuldigd zijn;
welke forfaitaire schadevergoeding u vraagt;
hoe en binnen welke termijn een factuur betwist moet worden;
welke rechtbank bevoegd is wanneer een discussie escaleert.
Dat heeft twee voordelen: uw klant weet op voorhand waar hij aan toe is, en bij een discussie hoeft u niet van nul te beginnen. Neemt u niets op, dan valt u terug op de wettelijke regeling, die vaak minder ver gaat dan wat u contractueel had kunnen afspreken.
Maar overdrijf niet
Een schadebeding van 25%, een torenhoge interest of een clausule die alle mogelijke kosten automatisch bij de klant legt? Dat verdient voorzichtigheid. Ook tussen ondernemingen geldt geen onbeperkte contractvrijheid: het Wetboek van economisch recht verbiedt onrechtmatige bedingen in B2B-overeenkomsten. Een clausule die het evenwicht tussen de rechten en plichten van partijen kennelijk verstoort, riskeert buiten spel te worden gezet. Bovendien kan de rechter een overdreven schadebeding matigen.
Tijd voor een check-up?
Algemene voorwaarden schrijven is één ding. Ervoor zorgen dat net uw belangrijkste bescherming overeind blijft wanneer er discussie ontstaat, is waar het uiteindelijk om draait. Wie pas over incasso nadenkt wanneer de betaling uitblijft, begint eigenlijk te laat.
Wanneer hebt u uw algemene voorwaarden voor het laatst laten nalezen? Het team van Lijnrecht helpt u graag. Wij screenen uw bestaande voorwaarden, stemmen ze af op uw B2B- en B2C-klanten en zorgen ervoor dat uw incassobeleid klopt, van offerte tot betaling. Aarzel niet ons te contacteren.
info@lijnrecht.be | www.lijnrecht.be | 012/26.22.22
Ine Pallen Guy Schiepers
Advocaat Advocaat-vennoot